Pressbooki

• 14 lat mordęgi

  Te czternaście lat najsolidniej przepracował pomysłodawca całej serii George Lucas, który w 1977 roku, na hawajskiej plaży, po raz pierwszy opowiedział Spielbergowi o swoim nowym projekcie i namówił go do reżyserii. Byli to "Poszukiwacze zaginionej Arki". Lucas nigdy sam nie pisał scenariuszy do kolejnych odcinków. Na jego barkach spoczywały dwa zadania: wymyślić McGuffina i samą historię. McGuffin, termin spopularyzowany przez Hitchcocka, to element, który uruchamia i napędza całą fabularną machinę. W serii przygód Jonesa jest nim zawsze jakiś tajemniczy i zaginiony artefakt. W pierwszej części była to Arka Przymierza, a w następnych odsłonach kamienie Shankara oraz Święty Graal. W wywiadzie dla Vanity Fair Lucas podkreśla, że zadowolony był całkowicie tylko z pierwszego McGuffina. Arka była idealna, ale kamienie były już zbyt ezoteryczne, a Święty Graal za mało porywający. W trzeciej odsłonie przygód Lucas, niespecjalnie przekonany do wymyślonego przez siebie artefaktu, wprowadził postać ojca Indiany, żeby ten odciążył słabego McGuffina. Po trzech częściach serii autor "Amerykańskiego graffiti" stwierdził, że skończyły mu się pomysły, dlatego zarzucił projekt i skoncentrował się na innych przedsięwzięciach. Dopiero podczas realizacji telewizyjnego serialu "Przygody młodego Indiany Jonesa" Lucas niespodziewanie wpadł na pomysł kolejnego McGuffina. Do końca nie wiadomo czy jest tytułowa kryształowa czaszka. Wiadomo tylko, że jest jedną z 12 czaszek przechowywanych przez Olmeków, Azteków i Majów, których połączenie daje ogromną moc.

  Czaszki nie przypadły do gustu ani Fordowi ani Spielbergowi, ale Lucas się nie poddawał - zatrudniał kolejnych scenarzystów, żeby szlifowali projekt. Pracowali przy nim kolejno M. Night Shyamalan, Stephen Gaghan, Jeffrey Boam, Tom Stoppard czy Frank Darabond. Propozycja tego ostatniego spodobała się Spielbergowi, ale Lucas był innego zdania. I tak trwała ta przepychanka przez lata: pojawiały się kolejne wersje scenariusza, jednak żadna z nich nie spotykała się z akceptacją ze wszystkich stron. Wszystkich pogodził dopiero scenarzysta "Spider-Mana" i "Wojny światów" David Koepp, który deklaruje się jako wierny fan przygód twardego archeologa (to ponoć "Poszukiwacze zaginionej Arki" przesądzili o tom, że Koepp postanowił zostać scenarzystą).

• Fabuła

  Najnowsza seria przygód Indiany Jonesa, napisanych przez Davida Koeppa, rozpoczyna się na pustynnym południowym-wschodzie w 1957 roku - w samym apogeum Zimnej Wojny. Indiana i jego towarzysz Mac (Ray Winstone) właśnie wymknęli się z rąk sowieckich agentów i wracają do domu. Wkrótce potem Indiana Jones dowiaduje się od dziekana swojej macierzystej uczelni - Marshall College - i bliskiego przyjaciela (Jim Broadbent), że jego ostatnie wyczyny nie spodobały się przedstawicielom rządu, którzy naciskają na władze uniwersytetu, aby te usunęły profesora Jonesa z uczelni. Wyjeżdżając z miasta, Indiana spotyka zbuntowanego młodego człowieka Mutta (Shia LaBeouf), który mimo tego, że żywi do profesora sporą urazę, ma też propozycję, która może spodobać się żądnemu przygód archeologowi: jeśli pomoże on Muttowi w pewnej osobistej sprawie, chłopak naprowadzi go na ślad Kryształowej Czaszki z Aktor, legendarnego przedmiotu fascynacji, przesądów i lęków. Indiana i Mutt wyruszają do najbardziej odległych zakątków Peru - krainy starożytnych grobowców, zapomnianych odkrywców i złotego miasta - szybko jednak zdają sobie sprawę z tego, że nie są sami. Na trop Kryształowej Czaszki wpadli także sowieccy agenci pod wodzą zimnej jak lód i pięknej jak Iriny Spalko (Cate Blanchett). Sowieci wierzą, że odkrywając tajemnice czaszki będą mogli zapanować nad światem. Profesor Jones i jego młody towarzysz muszą szybko znaleźć sposób na pokrzyżowanie szyków bezlitosnym Sowietom i powstrzymanie ich przed zagarnięciem obdarzonej nadprzyrodzoną mocą Kryształowej Czaszki.

• Nowe twarze i powroty

  Streszczenie nie ujawnia tego, że w najnowszej części przygód Indiany Jonesa powraca jedyna prawdziwa miłość Indiany, niejaka Marion Ravenwood, z którą nasz archeolog darł nieustannie koty w "Poszukiwaczach zaginionej Arki". I jest to jedyna osoba, oczywiście oprócz Indiany, która ostała się z całej serii. W roli Marion pojawia się znowu Karen Allen i jest to jej pierwsza rola po 19-letniej przerwie. W przywoływanym już wywiadzie dla Stopklatki Spielberg wyjaśnia dlaczego zdecydował się na ten ruch: Z początku zastanawiałem się, czy to słuszna koncepcja. Gdy kręciliśmy poprzednie części, George wymyślił, aby Indiana w każdym filmie romansował z inną kobietą. Chciałem zachować tę tradycję, potem jednak doszedłem do wniosku, że czwarty "Indiana..." ma nieco inny charakter. To spotkanie z dawno nie widzianym bohaterem, sentymentalna podróż do dawnych czasów. Miło byłoby, gdyby oprócz głównego bohatera na ekranie pojawił się ktoś jeszcze, kogo widzowie znają i lubią. Postanowiłem więc porozmawiać z Karen. Nie miałem pojęcia, czy się zgodzi, ponieważ obecnie z aktorstwem ma już mało do czynienia. Zajęta jest prowadzeniem firmy odzieżowej. Gdy odpowiedziała: 'tak', byłem naprawdę szczęśliwy. Cztery miesiące później przyjechała do Los Angeles na zdjęcia próbne. Zrobiliśmy jej odpowiednią fryzurę i daliśmy kostium Marion. Harrison również się pojawił, w pełnym stroju Indiany Jonesa. I gdy oboje stanęli przed kamerą i objęli się, zobaczyłem nagle, że wszyscy członkowie ekipy - a było ich chyba ze dwudziestu - mają łzy w oczach. Dla tych trzydziestolatków to było niesamowite przeżycie, zobaczyć ponowne spotkanie bohaterów filmu, który oglądali jako dzieci. Do dziś wspominam ten moment jako jedno z najcudowniejszych przeżyć podczas realizacji czwartego "Indiany...".

  Sama aktorka w wywiadzie dla "Variety" opowiadając o swoim pierwszym występie w przygodach dr Jonesa, mówi, że w ogóle nie wiedziała co się dzieje i jaki właściwie film kręci. Po przeczytaniu scenariusza myślała, że będzie to coś na kształt "Casablanki". Zaś same wrażenia z planu zdjęciowego opisuje tak: spędzasz dwa tygodnie ze szkieletami i z wężami, które wyłażą z ich oczodołów, dni mijają, a ty jedyne co robisz, to krzyczysz i połykasz kurz i brud, i kompletnie gubisz o czym właściwie to wszystko jest. Dopiero gdy obejrzałam gotowy film wiedziałam o co właściwie w tym wszystkim tak naprawdę chodzi.

  Allen przekonuje, że dzisiaj nowa Marion jest starsza i mądrzejsza, ale w gruncie rzeczy to ta sama niezależna kobieta, która kiedyś potrafiła w nepalskim barze spić w trupa najtęższych zawodników. Aktorka charakteryzując swoją postać mówi, że dziś jest osobą, która szybko przejmuje dowodzenie. Jest osobą, która wie co trzeba zrobić i to robi. I to jest cudowne.

  Na planie najnowszej części aktorka szybko się oswoiła, bo odnalazła stary team: Stevena Spielberga, George Lucasa i Forda, ale także producentów Franka Marshalla i Kathleen Kennedy, którzy poznali się przy “Poszukiwaczach" a potem się wzięli ślub. Marshall podczas realizacji pierwszej części był człowiekiem od wszystkiego: był treserem (uczył pojawiającą się w filmie małpkę salutować), kaskaderem (pod nieobecność kaskadera wcielił się w rolę niemieckiego pilota, którego okładała po głowie Karen Allen). Kathleen Kennedy, późniejsza żona Marshalla, gdy pracowała na planie "Poszukiwaczy zaginionej Arki" miała dopiero 27 lat. Wcześniej była sekretarką reżysera (ponoć słabą bo za wolno pisała na maszynie), ale po tym, jak Spielberg zauważył, że świetnie potrafi organizować pracę na planie, przesunął ją do pionu producenckiego. Od tego czasu Spielberg się z nią nie rozstaje. Marshall, Kennedy i Spielberg wspólnie założyli firmę producencką "Amblin Entertainment."

  Wśród nowych postaci, które pojawiły się w najnowszej części jest Jim Broadbent. Brytyjski aktor zastąpił Denholma Elliota, który w poprzednich częściach odtwarzał rolę dr Marcusa Brody'ego. Jest też Shia LaBeouf, gwiazdor "Transformersów", jedno z gorętszych nazwisk spośród wielu młodych amerykańskich gwiazdorów. Młody aktor został ubrany w skórę i wystylizowany na Brando. Ponoć, gdy LaBeouf pojawił się po raz pierwszy na planie i zobaczył Harrisona Forda w skórzanej kurtce z biczem przytroczonym do boku zwyczajnie oniemiał. Nie mógł do końca uwierzyć, że to się dzieje naprawdę, że będzie grał w filmie, na którym się wychował. Kolejną nową postacią jest Janusz Kamiński, który zastąpił dotychczasowego operatora cyklu Douglasa Slocombe'a, który ma już ponad 90 lat i przeszedł na emeryturę. Slocombe, autor zdjęć do takich klasyków jak: "Nieustraszeni pogromcy wampirów" Polańskiego, "Służący" Losey'a czy "Jesus Christ Superstar" Jewisona, miał swój niepodrabialny styl: nigdy nie korzystał ze światłomierza, światło ustawiał na czuja, był zwolennikiem prostych rozwiązań. Spielberg o tym jak przebiegała współpraca z nowym-starym operatorem, mówi: Z Januszem zaś współpracujemy od czasów "Listy Schindlera". Nakręciliśmy wspólnie 10 filmów. To wspaniały artysta, prawdziwy mistrz w swoim fachu. Zanim zaczęliśmy pracę nad "Królestwem Kryształowej Czaszki", powiedziałem mu: Zapomnij o wszystkim, czego się nauczyłeś o robieniu zdjęć. Wracamy do starego stylu. Przez trzy dni - w poniedziałek, wtorek i środę - pokazałem Januszowi na wielkim ekranie trzy poprzednie części, by przekonał się, o czym mowa. Tamte stare zdjęcia mają swój niepowtarzalny urok, choć prawdę mówiąc, mało kto już pracuje, używając reflektorów łukowych. Dla Janusza było to ciekawe doświadczenie, choć od razu zwrócił mi uwagę na jedną rzecz: sprzęt oświetleniowy sprzed kilkudziesięciu lat kosztuje drożej, niż nowoczesny! Musieliśmy w tym wypadku przekroczyć budżet. Ale nie wahaliśmy się. Gdybyś pojawiła się na planie, miałabyś wrażenie, że czas cofnął się o 40 lat. Wszędzie te olbrzymie przedpotopowe reflektory... Dzięki temu udało się zachować stylistyczną jedność z poprzednimi częściami "Indiany...".

• Pierwszy dzień zdjęciowy, pierwsze wrażenia

  Zdjęcia do filmu ruszyły 18 czerwca 2007 roku na pustyni Deming w stanie Nowy Meksyk. W dostępnych na oficjalnej stronie filmu materiałach filmowych widzimy Stevena Spielberga, który pierwszego dnia zdjęciowego wznosząc kieliszek szampana powiedział: Nikt się nie zmienił, wyglądamy dokładnie tak samo. Chcę powiedzieć tylko jedno: życzę wam połamania nóg, miłego kręcenia i wasze zdrowie". Życzenie do końca się nie spełniło. Harrison Ford tym razem wyszedł ze zdjęć bez szwanku. A w poprzednich częściach zdarzyło mu się nieźle oberwać. Przy "Poszukiwaczach.." zerwał więzadło krzyżowe, przy drugim filmie uszkodził kręgosłup.

  Sądząc z pojawiających się w prasie wypowiedzi, ekipa wydaje się być zadowolona z końcowego efektu. A jak na film zareagowali krytycy filmowi? Lucas niejako wyprzedzając nieprzychylne recenzje, sugerował w wywiadach, że krytykom film się i tak nie spodoba, bo poprzednie części się im nie podobały, więc dlaczego akurat ta ma się podobać.

  Lucas chyba jednak się pomylił. Recenzje są raczej przychylne i ciepłe. Harry Knowles z bardzo popularnego serwisu internetowego Ain't it Cool News wychwala film wręcz pod niebiosa podkreślając, że jest w nim wszystko czego fan serii oczekuje. Równocześnie Knowles przyznaje, że był to dla niego seans nostalgiczny, gdyż on sam wychował się i dorastał wraz z serią o dr Jonesie. Z kolei Todd McCarthy z "Variety" pisze, że Spielbergowi udało się zachować estetyczną ciągłość i wyczarować klimat poprzednich filmów, a pierwsza sekwencja jest naprawdę brawurowa. Historia zaś jest prosta i klarowna, a przy tym dość wiarygodnie oddaje charakter głównego bohatera. W swej recenzji McCarthy zdradza, że Jones w najnowszym filmie trafia do owianego legendą Hangaru 51, w którym kończy się akcja "Poszukiwaczy…" (fanom nie trzeba przypominać co ukryto w tym hangarze). Podkreśla też świetną, stylową rolę Cate Blanchett i udanie korespondujące z dokonaniami Slocombe'a zdjęcia Kamińskiego.

  Inny znany krytyk, Roger Ebert, pisze natomiast, że ci, którzy lubią poprzednie części polubią i tę, a ci, którzy nigdy za nimi nie przepadali raczej zdania nie zmienią. I kto wie czy tym lakonicznym stwierdzeniem nie trafił w sedno. Przekonamy się już niedługo…

• Wstęp

  Powracają wczorajsi amerykańcy herosi z filmowej emerytury. Najpierw powrócił Rocky Balboa, a zaraz po nim John Rambo. W międzyczasie z emerytury czmychnął John McClane. A teraz, po dłuższej przerwie, zdecydowanie dłużej niż miało to miejsce w przypadku przywoływanych wyżej popkulturowych ikon, powraca najstarszy z nich i chyba najbardziej popularny. Na oficjalnej stronie internetowej najnowszego filmu Stevena Spielberga trwa wielkie odliczanie - 22 maja wraca ostatni z wielkiej czwórki, ten chyba najbardziej wyczekiwany - Henry Jones Jr. alias Indiana Jones.

  Co jest powodem, że ostatnio wokół tyle reaktywacji? Odpowiedzi jak zwykle jest wiele. Jedni powiedzą, że stoją za tym pieniądze, nostalgia, brak nowych pomysłów. Inni orzekną, że jest to zjawisko normalne, wszak współczesna kultura powtórzeniem stoi. Nie można jednak zapomnieć o jeszcze jednym wytłumaczeniu - trudno pogodzić się z upływającym czasem, szczególnie aktorom. Dawniej byli młodzi, kochani i wysportowani, dziś metryka skazuje ich na kulturowy niebyt. Dlatego wczorajsi gwiazdorzy, próbując reaktywować po raz kolejny swoją karierę, walczą z determinacją, żeby wejść w kostium, w którym czuli się najlepiej i który przyniósł im największą popularność.

  To właśnie Harrison Ford, 65-letni dziś już aktor, który od dłuższego czasu nie potrafi odnaleźć się w dzisiejszym kinie, jest odpowiedzialny za powstanie kolejnej części przygód Indiany Jonesa. Trzeba przyznać, że Ford - pewnie wyczuwając zbliżające się wielkimi krokami załamanie kariery - zabrał się do tego projektu stosunkowo wcześnie. Steven Spielberg podczas wywiadu, który dla Stopklatki przeprowadziła Yola Czaderska-Hayek, tak opisuje początki: Pamiętam, jak to się zaczęło: podczas ceremonii Oscarów w 1994 roku, kiedy Harrison Ford wręczał mi nagrodę za "Listę Schindlera". Potem wyszliśmy za kulisy i wtedy Harrison spytał: To kiedy kręcimy następną część? Jestem gotów. Odparłem: Nie wiem, musisz zapytać George'a (Lucasa - Y. Cz.-H.). Tak też zrobił. George zaczął więc myśleć nad fabułą... Tak naprawdę więc praca nad filmem ruszyła głównie dzięki Harrisonowi. Tylko że wszystko utknęło w martwym punkcie ze względu na scenariusz. Przez 14 lat nie mogliśmy ruszyć z miejsca, aż tu nagle pojawił się David Koepp i napisał tekst, który... no, dosłownie zwalił Indianie kapelusz z głowy. I o to właśnie chodziło.